VÌ SAO NÓI: SUMO LÀ VUA CỦA MỌI NGHỀ?
Con đường khổ đến tận cùng, sướng đến mức xã hội cúi đầu
Một con đường vừa khổ đến tận cùng, vừa sướng đến mức cả xã hội phải cúi đầu. Nếu chỉ nhìn bề ngoài, rất nhiều người sẽ buột miệng nói một câu khá phũ phàng: làm sumo thì được cái gì đâu ngoài cái béo. Nhưng ở Nhật Bản, suy nghĩ đó gần như là phạm thượng.
Bởi trong ý thức người Nhật, sumo không chỉ là một nghề kiếm sống, mà là một địa vị, một thân phận xã hội – thứ mà rất ít con đường khác có thể so sánh.
Giấc mơ làm vợ sumo của phụ nữ Nhật
Sumo là vua của mọi nghề. Với đàn ông, cưới được vợ đẹp là một mong ước. Còn với phụ nữ Nhật Bản, được làm vợ võ sĩ sumo – những người đàn ông nhìn đã thấy no ngang, thân hình đồ sộ, ngày ngày nghĩ cách ăn cho đủ chất, tối ngày tìm cách ngủ để tăng cân – lại là giấc mơ thầm kín của không ít người, từ những cô gái bình thường cho đến cả diễn viên, người mẫu nổi tiếng.
Nghe rất ngược đời, bởi giữa thời đại chuộng cơ bụng sáu múi da săn chắc, sumo đúng là một kiểu đàn ông “đẹp” đến lạ. Nhưng ở Nhật, cái bụng ấy không phải là mỡ thừa. Nó là danh vọng tích tụ, là địa vị xã hội, là truyền thống nghìn năm, là ví tiền dày và một tương lai ổn định.
Lấy chồng sumo không cần chồng đẹp trai, chỉ cần chồng đủ to để cả xã hội phải nể, đủ giàu để vợ không phải lo cơm áo gạo tiền, và đủ kỷ luật để khỏi phải đau đầu vì ghen tuông.
Thế nên, càng ngấy mỡ bao nhiêu, giấc mơ làm vợ sumo của phụ nữ Nhật lại càng béo bở bấy nhiêu.
Sumo đứng ở một tầng hoàn toàn khác
Vậy tại sao sumo lại là vua của mọi nghề? Điểm khác biệt lớn nhất giữa sumo và những nghề khác nằm ở chỗ: sumo không đứng trên mặt đất đời thường, mà đứng ở một nơi rất riêng.
Mỗi võ đài sumo không chỉ là sàn đấu, mà là nơi đã được làm lễ, được thanh tẩy, được xem như phần đất thần linh trong Thần đạo Nhật Bản. Trước mỗi trận đấu, võ sĩ tung muối không phải để làm màu, mà để trừ uế, xua tà theo nghi thức tôn giáo đã kéo dài hàng trăm năm.
Vì thế, võ sĩ sumo không đơn thuần là vận động viên thể thao. Họ được xem như những người mang thân xác con người nhưng thực hiện nghi lễ của cả xã hội.
Trong suy nghĩ của nhiều người Nhật, sumo là cầu nối giữa truyền thống, thần linh và quốc gia. Chính điều này đặt sumo lên một tầng hoàn toàn khác. Khi bạn là bác sĩ, kỹ sư hay doanh nhân, bạn có thể rất giỏi, rất giàu, nhưng bạn vẫn là một cá nhân. Còn khi bạn là sumo, bạn trở thành một biểu tượng sống của văn hóa Nhật Bản.
Cuộc sàng lọc khốc liệt chưa từng có
Không có nghề nào ở Nhật bắt đầu bằng một cuộc sàng lọc khốc liệt như sumo. Những cậu bé bước vào lò sumo thường từ 15 đến hơn 20 tuổi. Không chỉ cần sức khỏe, họ còn phải có lý lịch rõ ràng, gia đình không tai tiếng, học vấn tốt, và đặc biệt là chấp nhận từ bỏ cuộc sống bình thường.
Những năm đầu, họ chưa phải là võ sĩ. Họ là người phục dịch: dậy từ lúc trời chưa sáng, lau sàn, nấu ăn, giặt đồ cho đàn anh, luyện tập đến kiệt sức rồi lại ăn, ngủ và tập tiếp.
Có người chịu được vài tháng, có người chịu được một hai năm, nhưng đa số là bỏ cuộc. Người Nhật từng thống kê rằng mỗi năm có khoảng 70–80% người mới bị loại khỏi hệ thống sumo. Và trong hơn 1.000 năm lịch sử, chỉ có hơn 70 người đạt đến đỉnh cao nhất: Yokozuna (横綱).
Yokozuna là cấp hiệu lực sĩ sumo chuyên nghiệp cao nhất.
Chính sự khắc nghiệt đó tạo ra một suy nghĩ rất đặc trưng: ai đã đứng được trên đỉnh cao sumo thì không thể là người tầm thường.
Kỷ luật thép và mẫu đàn ông đáng tin cậy
Cuộc sống trong lò sumo rèn ra một kiểu cá tính rất Nhật. Võ sĩ sumo được dạy nói ít, làm nhiều; không khoe khoang, không phản kháng vô cớ; tuyệt đối tuân thủ kỷ luật.
Họ ăn nhiều nhưng không phóng túng. Họ to lớn nhưng phải điềm tĩnh. Họ thắng cũng không được kiêu, thua cũng không được cãi.
Chính vì vậy, trong mắt xã hội Nhật, sumo đại diện cho mẫu đàn ông đáng tin cậy tuyệt đối. Đó là lý do vì sao người ta tin rằng lấy chồng là võ sĩ sumo gần như không cần lo lắng về đạo đức hay nhân cách.
Một ví dụ rất rõ ràng là Hakuhō Shō (白鵬 翔). Dù sinh ra ở Mông Cổ, nhưng khi đạt đến đỉnh cao ở Nhật, ông được kính trọng như một người Nhật thực thụ. Cách ông nói chuyện, cúi chào, ứng xử trước truyền thông đều trở thành chuẩn mực.
Sumo và sự giàu có bền vững
Và sumo thì rất giàu. Một võ sĩ sumo ở cấp độ cao nhất – Yokozuna – nhận mức lương cơ bản hàng tháng đủ để xếp vào tầng lớp thượng lưu ở Nhật Bản. Ngoài ra còn có tiền thưởng theo trận thắng, tiền quảng cáo, tài trợ và các khoản hỗ trợ từ Hiệp hội Sumo.
Có những giai đoạn, các võ sĩ hàng đầu kiếm hơn 1 triệu đô la Mỹ mỗi năm – con số cực kỳ lớn trong một xã hội vốn không chuộng phô trương tiền bạc.
Điều đặc biệt là khi giải nghệ, họ không rơi xuống đáy như nhiều vận động viên khác. Võ sĩ sumo có trợ cấp dài hạn, có thể mở lò đào tạo, làm huấn luyện viên, bình luận viên hoặc đại sứ văn hóa. Cuộc sống của họ hiếm khi rơi vào cảnh khốn khó.
Ở Nhật, bạn có thể rất giàu nhưng vô danh. Nhưng một võ sĩ sumo nổi tiếng thì không hề vô danh – và họ vẫn giàu.
Uy tín kéo dài cả đời người
Họ xuất hiện trong các nghi lễ lớn, được mời đến những sự kiện mà cả chính trị gia cũng phải giữ lễ. Fan đứng hàng giờ chỉ để nhìn họ bước qua. Truyền thông theo sát từng bước, từng trận đấu, từng cử chỉ.
Khác với nghệ sĩ hay cầu thủ – những người có thể lên xuống theo thời – uy tín của sumo tồn tại rất lâu. Một cựu Yokozuna dù đã nghỉ thi đấu vẫn được gọi bằng danh xưng đầy kính trọng.
Đó là thứ quyền lực mềm mà không nghề nào ở Nhật sở hữu trọn vẹn như sumo.
Hào quang được xây bằng sức khỏe và tuổi thọ
Nhưng giống như mọi ngôi vua khác, phía sau hào quang ấy là một chuỗi đánh đổi rất dài. Nếu nhìn đủ gần, người ta sẽ thấy sumo không chỉ là một nghề sung sướng, mà là con đường tiêu hao cả đời người.
Nghịch lý lớn nhất của sumo nằm ở chính cơ thể võ sĩ. Thân hình khổng lồ – thứ khiến họ đáng sợ trên võ đài – lại là nguyên nhân bào mòn sức khỏe nhanh nhất. Để duy trì cân nặng từ 150 đến 200 kg, họ phải ăn gần như cưỡng bức, luyện tập cường độ cao, rồi ngủ ngay sau khi ăn để tích mỡ.
Khi còn trẻ, sức mạnh che lấp tất cả. Nhưng đến một lúc nào đó, khớp gối, hông, cột sống bắt đầu kêu cứu. Rất nhiều võ sĩ phải giải nghệ khi mới ngoài 30 tuổi, mang theo một cơ thể đầy chấn thương.
Ánh hào quang đến sớm, nhưng sức khỏe cũng ra đi rất sớm.
Tuổi thọ thấp và điều người Nhật không muốn nhắc đến
Nhật Bản nổi tiếng có tuổi thọ cao, nhưng võ sĩ sumo lại nằm ngoài quy luật đó. Tuổi thọ trung bình của họ thấp hơn mức chung – một thực tế người Nhật hiểu rõ nhưng không thích nhắc đến.
Béo phì kéo dài, chế độ ăn quá nhiều năng lượng, áp lực thi đấu liên tục và ít thời gian phục hồi khiến cơ thể họ lão hóa nhanh. Không hiếm những cựu võ sĩ qua đời ở tuổi 50–60, khi nhiều người Nhật bình thường vẫn đang sống khỏe và tận hưởng tuổi già.
Trong văn hóa Nhật, nói về cái chết của sumo bị xem là không may. Nhưng trong giới sumo, ai cũng hiểu: sumo là đánh đổi tuổi thọ để lấy danh dự và tiền bạc.
Đời sống khép kín và áp lực vô hình
Cuộc sống trong lò sumo giống như một xã hội thu nhỏ, nơi thứ bậc quyết định tất cả. Người mới gần như không có quyền riêng tư. Họ phải phục vụ đàn anh, tuân thủ kỷ luật tuyệt đối, sống theo lịch trình cứng nhắc. Sai sót nhỏ cũng có thể bị phạt nặng.
Áp lực tâm lý không chỉ đến từ luyện tập, mà từ cảm giác luôn ở vị trí thấp nhất. Môi trường này rèn ra kỷ luật thép, nhưng cũng là mảnh đất dễ phát sinh bắt nạt và lạm quyền.
Khi đã nổi tiếng, đời tư của võ sĩ cũng không còn là của riêng mình. Họ bị soi từng hành vi, không được vạ miệng, không được dính scandal, không được bộc lộ cảm xúc tiêu cực trước công chúng.
Chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể kéo theo sự chỉ trích không chỉ với cá nhân, mà cả lò đào tạo và truyền thống phía sau.
Gánh nặng của cả gia đình
Không chỉ võ sĩ, gia đình họ cũng phải sống trong khuôn khổ chặt chẽ. Vợ của võ sĩ sumo thường phải đặt chồng và lò đào tạo lên trên bản thân, hạn chế sự nghiệp riêng, luôn giữ hình ảnh chuẩn mực.
Con cái lớn lên trong sự kính trọng của cộng đồng, nhưng cũng mang áp lực vô hình: phải sống sao cho xứng đáng với danh phận mà cha mình mang lại. Đó là gánh nặng tinh thần không dễ gọi tên.
Vì sao người Nhật vẫn tôn thờ sumo?
Vậy vì sao người Nhật vẫn tôn thờ sumo dù biết rõ những góc khuất ấy? Câu trả lời nằm ở sự hy sinh.
Trong tư duy Nhật Bản, một người dám đánh đổi sức khỏe, tự do và đời sống riêng tư để gìn giữ một biểu tượng văn hóa quốc gia xứng đáng được kính trọng, dù cái giá phải trả rất nặng.
Sumo không được yêu vì nó hoàn hảo, mà vì lòng trung thành với truyền thống đến mức khắc nghiệt. Sumo đúng là vua của mọi nghề – về danh dự, tiền bạc và địa vị. Nhưng đó là ngôi vua được xây bằng tuổi trẻ, sức khỏe và cả tuổi thọ.
Ở Nhật, không ai khuyên ai cũng nên làm sumo. Nhưng khi một người đã bước vào con đường ấy, xã hội sẽ nhìn họ bằng ánh mắt rất khác, kèm theo một câu nói rất nặng:
“Anh đã chọn hy sinh, thì chúng tôi sẽ tôn kính anh đến hết đời.”
Cảm ơn bạn đã theo dõi câu chuyện này. Nếu thấy thú vị, bạn có thể chia sẻ nội dung này đến mọi người.
Nhận xét
Đăng nhận xét