Tại sao rượu Trung Quốc, đặc biệt là Bạch tửu và Mao Đài, lại nặng cháy cổ khi so với rượu Việt Nam? Và quan trọng hơn, ngày xưa Võ Tòng có thể "tu" cả bình rượu mà vẫn tỉnh như sáo, liệu có phải rượu ngày xưa khác với rượu bây giờ?
Trong thế giới rượu mạnh, người ta thường nhắc đến những "ông lớn" như Vodka của Nga, Whisky của Scotland hay Tequila của Mexico. Nhưng ở châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, có một cái tên nghe vừa lạ tai, vừa rất uy nghiêm: Mao Đài. Đây không chỉ là một loại rượu mà còn là một biểu tượng văn hóa, là "Quốc tửu" và là niềm tự hào không giấu giếm của người Trung Hoa.
Bạch tửu – Linh hồn của rượu mạnh Trung Hoa
Để hiểu Mao Đài là gì, trước tiên phải tìm hiểu thể loại rượu mà nó thuộc về: Bạch tửu. Trong tiếng Trung, "Bạch" có nghĩa là trắng và "tửu" có nghĩa là rượu. Bạch tửu hiểu đơn giản là rượu trắng, nhưng thực tế đây là cách gọi chung cho tất cả các loại rượu mạnh chưng cất truyền thống kiểu Trung Quốc.
Khác với rượu vang hay bia được lên men tự nhiên, Bạch tửu được làm từ các loại ngũ cốc như cao lương, gạo hoặc kê. Sau quá trình lên men, chưng cất và ủ trong thời gian dài, loại rượu này thường có nồng độ cực cao, từ 40% cho đến tận 60%. Khi uống Bạch tửu, người ta sẽ cảm nhận được cái nóng, cái nặng lan tỏa từ cổ họng xuống bụng rồi tỏa ra toàn thân. Nhưng nếu là rượu ngon, cảm giác đó lại khá êm và ấm.
Rượu Moutai hay rượu Mao Đài
Trong hàng trăm loại Bạch tửu khác nhau, Mao Đài là cái tên nổi bật nhất, được ví như một vị vua đứng trên ngai vàng mà không có đối thủ. Mao Đài không phải tên một công thức, cũng không phải tên người, mà là tên của một thị trấn nhỏ bên bờ sông Xích Thủy thuộc tỉnh Quý Châu.
Nơi đây sở hữu khí hậu ẩm đặc trưng, nguồn nước suối đặc biệt và hệ vi sinh vật trong không khí rất độc đáo. Tất cả cùng tạo ra một vùng sản xuất đặc biệt mà không nơi nào có thể sao chép được. Cũng như Whisky có loại bình dân và hảo hạng, Mao Đài vượt trội nhờ quy trình sản xuất vô cùng kỳ công. Để hoàn thiện một chai rượu, người ta cần đến 5 năm với quy trình nghiêm ngặt: 8 lần ủ, 9 lần chưng cất, 7 lần lên men, tất cả đều phải tuân thủ chặt chẽ theo thời tiết và mùa vụ. Đây là thứ rượu không thể sản xuất đại trà kiểu công nghiệp, và vì thế giá trị mỗi chai luôn tăng dần theo thời gian. Ngay cả khi sản xuất được, người ta vẫn cố gắng "thổi hồn" để nó mang đậm nét thủ công.
Biểu tượng chính trị và giá trị đầu tư
Không chỉ ngon và quý, Mao Đài còn nổi tiếng vì yếu tố chính trị. Năm 1972, khi Tổng thống Mỹ Richard Nixon sang thăm Trung Quốc, loại rượu được dùng trong tiệc chiêu đãi không phải là vang Pháp hay Whisky Scotland mà chính là Mao Đài. Kể từ đó, nó xuất hiện thường xuyên trong các buổi quốc yến, trở thành quà tặng ngoại giao và là biểu tượng của một Trung Quốc hiện đại nhưng vẫn giữ vững gốc rễ truyền thống.
Điều thú vị là dù có nồng độ cao (khoảng 53 độ), Mao Đài lại ít gây đau đầu nhờ quy trình xử lý vi sinh tự nhiên và kỹ thuật chưng cất lâu đời. Những người từng nếm thử thường bất ngờ vì cảm giác nhẹ nhàng sau men say, rất khác với sự choáng váng sau khi uống Vodka hay rượu Việt Nam mà hôm sau vẫn "say đứ đừ".
Tại Trung Quốc, mỗi chai Mao Đài không đơn thuần là rượu mà là một món quà, một thông điệp. Có người mua để uống, có người mua để tặng, lại có người đầu tư cả thùng Mao Đài như đầu tư vàng vì giá trị tăng trưởng hàng năm. Tóm lại, nếu Bạch tửu là thể loại thì Mao Đài chính là ngôi sao số một, hội tụ đủ các yếu tố: vùng sản xuất độc quyền, kỹ thuật tinh xảo, giá trị văn hóa - chính trị lớn và chiến lược thị trường khôn ngoan.
Tại sao rượu Trung Quốc lại "nặng khủng khiếp" đến thế?
Nếu bạn nghĩ Vodka Nga đã là nặng thì hãy khoan, bạn chưa biết đến Bạch tửu Trung Quốc. Đây là thứ rượu mạnh đến mức có thể khiến bạn "thức tỉnh" ngay lập tức chỉ sau một ngụm. Với nồng độ trung bình từ 50 đến 60 độ, nhiều loại Bạch tửu có thể khiến cả những người quen uống Whisky cũng phải nhăn mặt.
Tại sao họ lại ưa chuộng thứ rượu mạnh đến vậy? * Văn hóa bàn tiệc: Ở Trung Quốc, uống rượu không chỉ để thưởng thức mà còn là một nghi thức xã giao, là "vũ khí mềm" để thể hiện tình cảm và khí phách. Từ tiệc cưới, tiệc mừng đến các cuộc đàm phán triệu đô, ly Bạch tửu luôn hiện diện. Để thể hiện tấm lòng, người ta không nhấp nháp mà thường cạn ly dứt khoát, dồn dập như đang xông vào trận chiến. Trong bối cảnh đó, uống rượu nhẹ dường như là "không đã".
- Nguyên liệu và kỹ thuật khác biệt: Bạch tửu chủ yếu làm từ ngũ cốc (cao lương, lúa mì, kê, gạo nếp) và quan trọng nhất là sử dụng "Khúc" – một loại men rắn truyền thống chứa hàng trăm loại vi sinh vật. Sau khi lên men, hỗn hợp được chưng cất nguyên chất, không pha loãng như rượu phương Tây, tạo ra hương vị nồng nàn, hăng mạnh khó quên.
- Triết lý thưởng thức: Người phương Tây thường tìm cách "êm dịu hóa" rượu bằng cách ủ trong thùng gỗ sồi để giảm vị gắt. Ngược lại, người Trung Quốc cho rằng rượu càng nặng, càng cháy cổ thì càng giúp khí huyết lưu thông và càng "có tình cảm". Mỗi lần nâng ly là một lần đốt cháy cảm xúc theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
- Biểu tượng bản lĩnh: Trong suy nghĩ truyền thống, rượu mạnh là biểu tượng của địa vị. Người uống được rượu thường được ca ngợi là hào sảng, quân tử, trượng nghĩa, anh hùng. Đặc biệt trong giới kinh doanh, ai cạn ly không chớp mắt được xem là người có thể gánh vác đại sự. Vì thế, rượu nồng độ thấp thường bị gạt ra ngoài vì không "đủ đô" để thể hiện bản lĩnh.
Tuy nhiên, văn hóa rượu mạnh này cũng có mặt trái. Trung Quốc là quốc gia có tỷ lệ mắc bệnh gan mãn tính và xơ gan khá cao, đặc biệt ở nam giới trung niên. Dù có nhiều chiến dịch "uống vừa phải" được phát động, nhưng thói quen "cạn ly" vẫn còn rất phổ biến.
Giải mã huyền thoại Võ Tòng: Uống rượu hay uống... nước?
Cuối cùng, Bạch tửu còn gắn liền với văn hóa truyền thống trong các nghi lễ cúng bái, lễ Tết. Nhắc đến rượu mạnh, chúng ta thường nhớ đến điển tích trong Thủy Hử: Võ Tòng uống cạn vài bình rượu tại quán trọ dưới núi Cảnh Dương rồi vẫn đủ sức đánh chết hổ. Nhiều người thắc mắc: Võ Tòng tửu lượng quá khủng khiếp hay rượu thời đó nhẹ hơn bây giờ?
Để giải mã, cần nhìn vào lịch sử và cả trí tưởng tượng của tác giả Thi Nại Am:
- Kỹ thuật thời bấy giờ: Thời nhà Tống, kỹ thuật chưng cất hiện đại để tạo ra rượu mạnh chưa phổ biến. Loại rượu lúc đó chủ yếu là "tửu" lên men từ gạo hoặc ngũ cốc, nồng độ chỉ từ 10 - 20%, gần giống rượu vang hay bia ngày nay. Một bình tửu thời đó khoảng 1-2 lít, nên một người khỏe như Võ Tòng hoàn toàn có thể uống vài bình mà vẫn tỉnh.
- Chất lượng rượu quán trọ: Quán trọ vùng hẻo lánh thường bán rượu tự nấu, đôi khi còn pha loãng để tiết kiệm, nên rượu Võ Tòng uống có khi chỉ mạnh hơn bia một chút.
- Yếu tố hư cấu: Võ Tòng là "siêu anh hùng" trong tiểu thuyết. Tác giả đã phóng đại tửu lượng để xây dựng hình tượng hảo hán bất bại.
Thực tế, Bạch tửu nặng như ngày nay chỉ thực sự phát triển từ thời nhà Nguyên khi kỹ thuật chưng cất được nâng cấp. Đến thời Minh - Thanh, nó mới trở thành "vua của các loại tửu". Nếu Võ Tòng sống ở thời hiện đại và "tu" một bình Mao Đài 53 độ, có lẽ anh đã ngủ quên dưới gốc cây hoặc phải "xin thua và gặp chị Huệ" trước khi kịp nhìn thấy hổ rồi 😆.
Sau tất cả, dù là sự kỳ công trong từng giọt Mao Đài hảo hạng hay những câu chuyện phóng đại về tửu lượng của các hảo hán trong tiểu thuyết, rượu mạnh vẫn luôn là một phần không thể tách rời của dòng chảy văn hóa Trung Hoa. Nó không chỉ đơn thuần là chất lỏng có cồn, mà là biểu tượng của lòng hiếu khách, bản lĩnh nam nhi và sự kết nối giữa quá khứ với hiện tại. Thưởng thức một ly Bạch tửu không chỉ là để nếm vị cay nồng cháy cổ, mà còn là để cảm nhận cái hồn của một vùng đất và sự tinh túy của thời gian được kết tinh trong từng men rượu.
Nhận xét
Đăng nhận xét